Jak poprawnie przygotować raportowanie ESG

Streszczenie artykułu, który ukazał się w Gazecie Prawnej z 10.02.2025 r.

Automatyzacja procesów i minimalizacja działań w raportowaniu ESG

Opublikowana ponad 3 lata temu dyrektywa CSRD wytycza główne kierunki sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju. Są to m.in.:

– zestandaryzowane ramy raportowania (ESRS, tj. Europejskie Standardy Zrównoważonego Rozwoju dla dużych podmiotów lub grup kapitałowych, VSME, tj. dobrowolne standardy zrównoważonego rozwoju, i LSME, tj. standardy zrównoważonego rozwoju dla małych i średnich podmiotów),

– rozszerzony zakres podmiotów objętych raportowaniem, przewidujący włączanie do sprawozdawczości kolejnych podmiotów w określonych dla nich zakresie i czasie,

– wymóg wykorzystywania specjalistycznego, elektronicznego formatu raportu XHTML ze zdygiatlizowaną warstwą i znacznikami taksonomii XBRL dla ESRS i ujawnień taksonomicznych z art. 8 (tagowanie raportu ESG obejmuje raport sporządzony według ESRS oraz ujawnienia taksonomiczne KPI zgodnie z taksonomią UE),

– atestacja raportów ESG.

Rewolucja sprawozdawczości ESG

Te rewolucyjne zmiany zrównały raportowanie niefinansowe danych z zakresu zrównoważonego rozwoju z raportowaniem finansowym. Jednym z niebezpośrednich skutków zwiększenia wymogów sprawozdawczości może być objęcie większej grupy podmiotów, gdyż największe podmioty zobowiązane do pełnej sprawozdawczości ESRS mogą oczekiwać raportowania danych od swoich partnerów i podmiotów z łańcucha wartości.

Standardy zrównoważonego rozwoju dla małych i średnich podmiotów mogą natomiast stanowić cap informacyjny (value-chain cap, czyli maksymalny zakres danych dotyczących zrównoważonego rozwoju, jakiego duże firmy objęte dyrektywą CSRD mogą żądać od mniejszych dostawców spoza łańcucha raportowania). Ograniczałby on nadmierne obciążenie mniejszych podmiotów, zgodnie z LSME, tak aby mniejsze podmioty nie były zobowiązane do nadmiernej sprawozdawczości. 

Wsparcie oprogramowania Consolia

Firma App Trend już wiele lat pracuje nad opracowywaniem programów IT wspomagających firmy w efektywnym wywiązywaniu się z obowiązku sprawozdawczości.

Dostarcza narzędzia informatyczne służące m.in. do konsolidowania sprawozdań finansowych i raportowania – Consolia BI (system zintegrowany z elektronicznym raportowaniem według UoR/PSR oraz z raportowaniem według MSSF/MSR w formacie ESEF/Inline XBRL) bądź tworzenia raportów ESEF, w tym tagowania XBRL – Consolia XBRL Reporting.

Innymi produktami App Trend realnie wspierającymi prace związane z raportowaniem niefinansowym są np. Consolia ESEF Auditor (aplikacja dla audytorów), Consolia e-Sprawozdania (program do tworzenia elektronicznych sprawozdań finansowych XML dla KRS) czy Consolia CO₂ (kalkulator śladu węglowego będący narzędziem do zarządzania śladem węglowym).

Zmiany w zakresie obowiązkowej sprawozdawczości po wdrożeniu dyrektywy CSRD są dla zespołu App Trend nieustającą inspiracją do poszukiwań nowych rozwiązań oraz pracy nad narzędziami informatycznymi odpowiadającymi na rosnące wymagania użytkowników.

Sprawozdawczość niefinansowa jest złożonym i wielowymiarowym procesem, który angażuje wielu zainteresowanych i różne podmioty. Proces ten wymaga systematyzacji, aby dane finalnego raportu były weryfikowalne i wysokiej jakości. App Trend stale udoskonala swoje produkty, dokładając starań, aby stanowiły kompletne rozwiązanie wpierające wszystkie etapy procesu – od zdefiniowania zakresu gromadzenia danych i ich struktury poprzez zebranie danych w grupie aż po ich raportowanie.

Consolia ESRS służy do określenia zakresu gromadzenia danych w ramach pełnych regulacji ESRS. Struktura zbierania danych jest zdefiniowana przez standardy ESRS i wytycznych EFRAG Implementation Guidance – IG 3. Według firmy App Trend właśnie to ustrukturyzowanie jest kwestią kluczową, będąc podstawą do powiązania treści punktów danych z systematyką taksonomii XBRL dla ESRS. Narzędzie zapewnia użytkownikom arkusze predefiniowane bądź indywidualnie dostosowywane, dotyczące definiowania bazy interesariuszy, kwestii istotnych oraz tabel i wskaźników. Workflow gromadzenia danych konweniuje ze strukturą organizacyjną danej grupy i jest dostosowany do jej specyfiki. Jest także powiązany z zarządzaniem uprawnieniami i statusowaniem wpisów. Ten ostatni czynnik jest szczególnie istotną funkcją systemu, gdyż w poprzednich latach raporty niefinansowe spotykały się z zarzutem, że dane nie były weryfikowalne i nie były dobre jakościowo, co po części wynika z tego, jaki spółka zaprojektowała system zbierania danych i czy uwzględniła elementy związane z weryfikacją i zatwierdzaniem.

Co istotne, Consolia ESG ma opcję tworzenia równolegle dokumentacji rewizyjnej i budowania repozytorium plików źródłowych.

Consolia Taksonomi UE ESG jest osobnym modułem pozwalającym na określenie zakresu gromadzenia danych dla odrębnie od ESRS zdefiniowanej struktury podmiotów, z opcją zbierania danych w innej strukturze niż wynikająca ze schematu organizacyjnego. Tabele KPI odnoszące się do obrotu, wydatków inwestycyjnych i operacyjnych są konsolidowane zgodnie z tabelami jednostkowymi. Użytkownik może indywidualnie zdefiniować szablony oceny DNSH, a w odniesieniu do minimalnych gwarancji – zdefiniować także własną listę kontrolną weryfikującą wywiązanie się z obowiązków w przekroju całej organizacji.

Moduł Consolia CO₂ to kalkulator śladu węglowego, będącego jednym z rozbudowanych mierników standardu tematycznego E1 Zmiana klimatu. Umożliwia kalkulację śladu węglowego dla jednostki w dowolnej strukturze miejsc inwentaryzacji źródeł zgodnie z GHG. Wyniki tej kalkulacji są powiązane z odpowiednimi wymogami ujawnieniowymi standardu. Moduł charakteryzuje elastyczność i zdolność dostosowania mechanizmów kalkulacji do specyfiki przedsiębiorstwa.

Jednym z ważnych celów App Trend w pracach nad rozwiązaniami IT jest spełnienie oczekiwania, żeby system jednocześnie maksymalnie automatyzował przepływ oraz współdzielenie pracy i minimalizował niezbędne działania. Dane pozyskiwane z wielu źródeł mają być integrowane, opracowane i przygotowywane do sprawozdawczości. Usystematyzowanie systemu ich gromadzenia pozwala na tworzenie raportów kontrolnych i monitorowanie zaawansowania prac.

Wizualizacja danych w postaci raportu – np. sprawozdania ESG – to efekt końcowy procesu projektowania systemu zbierania danych. Może być ona elementem sprawozdania z działalności zarówno grupy, jak i jednostki.

Consolia ESG wspiera opracowywane i kompletowane danych ujawnieniowych, zaś Consolia Disclosure Management System (DMS) – tworzenie finalnego raportu w formacie DOC, PDF bądź XHTML. Jego elementy składowe mogą być redagowane w aplikacji lub pobierane z systemu Consolia ESG, Consolia CO₂, zdefiniowanego repozytorium części wspólnych (gdy zostaną raz wyedytowane, można je wyświetlać w dowolnym raporcie) bądź dane pobierane z innych plików. Aplikacja umożliwia współdzielenie pracy i zarządzanie dostępem (w tym jego ograniczanie do poszczególnych użytkowników).

Systemy App Trend są projektowane, rozwijane i udoskonalane zgodnie z potrzebami informacyjnymi ich odbiorców. Ambicją rozwiązań Consolia odpowiedź na zmieniające się warunki biznesowe i rynkowe. System IT nie zastąpi oczywiście człowieka – z jego doświadczeniem i wiedzą niezbędnymi do świadomego wykorzystywania pozyskanych danych – ma być jednak realną i efektywną pomocą w budowaniu przewagi konkurencyjnej bazującej na danych dobrej jakości.