Raportowanie ESG – spójność ujawnień i DMA

Streszczenie artykułu, który ukazał się w Rzeczypospolitej z dnia 28.11.2024 r.

Raportowanie ESG – spójność ujawnień i DMA

W raporcie z lipca 2024 r. EFRAG publikuje wnioski z oceny pierwszych raportów zrównoważonego rozwoju, sporządzonych zgodnie z wymogami ESRS za 2023 r. Opublikowano też wskazówki KEONA dla audytorów ESG. Z obu tych dokumentów wynika, że w zakresie raportowania ESG kluczową sprawą jest odpowiednie zdefiniowanie kwestii istotnych – to one są wyznacznikiem, jakie dane mają być zbierane i prezentowane, żeby raport odzwierciedlał ujawnienia faktycznie istotne dla interesariuszy. Teoretycznie sprawa jest prosta, jednak wdrożenie nowych wymogów jest procesem wymagającym czasu, a ich stosowanie w praktyce może być dla jednostek poważnym wyzwaniem.

Jakie są wnioski EFRAG?

Raport EFRAG opiera się na analizach około 30 dużych spółek, obejmując m.in. ocenę podwójnej istotności (double materiality assessment, DMA), ujawnienia i kwestie związane z łańcuchem wartości. Prezentowane są również wyniki badań z uwzględnieniem spojrzenia z perspektywy organizacji – po pierwszym roku raportowania ESG.

Większość organizacji w procesie DMA przyjęło metodologię wykorzystującą dowody i korzystało z pomocy doradców merytorycznych. Także większość badanych jednostek (85%) planuje włączyć DMA w definiowanie strategii i podejmować decyzje z jego uwzględnieniem, a co za tym idzie, zwiększyć spójność działań względem identyfikowanych istotnych kwestii. Istnieje zatem świadomość, że identyfikacja tych kwestii jest kluczowa w zakresie ujawnień organizacji i powinna być powiązana z zachodzącymi w niej procesami, lecz nie zostało to jednak jeszcze wdrożone. Pojawia się więc ważne pytanie: czy w naszej jednostce przy określaniu strategii i w procesie decyzyjnym wykorzystuje się systemy umożliwiające integrację z DMA?

Okazuje się, że choć proces DMA przeprowadzono prawidłowo, wnioski te nie zostały zintegrowane z ujawnieniami w raporcie. Spółki ujawniały zbyt wiele informacji; więcej, niż wymagano. Niektóre informacji w raporcie nie zostały ujawnione jako faktyczna odpowiedź na zdefiniowane istotne kwestie – część danych odciąga uwagę od kwestii istotnych dla interesariuszy. Czasem trudno im się zorientować, w jaki sposób prezentowane ujawnienia odpowiadają na kwestie istotne i jaka jest hierarchia istotności informacji, a przez to trudno je jednoznacznie ocenić.

Większość spółek ma też duże trudności z pozyskaniem danych ze względu na ich złożoność i fakt, że angażują różne obszary działalności jednostki. Organizacje deklarują przeważnie, że są w początkowej fazie integrowania DMA z ujawnieniami data point (zaledwie 10% podmiotów deklaruje pełne powiązanie pomiędzy data point a kwestią istotną, a tylko 40% uwzględnia w ocenie ujawnień wyniki oceny istotności). Znakomita większość jednostek deklarujących sporządzenie raportu zgodnie z ESRS za 2023 r. jest jednak w trakcie analizy luk ujawnień. Kolejne ważne pytanie: w jakim stopniu ujawnienia data point są zintegrowane z DMA i czy wykorzystujemy narzędzia wspomagające w tym procesie?

Co do zasady największym wyzwaniem dla spółek jest przełożenie wyników oceny istotności na wewnętrzną organizację firmy i jej procesy oraz odzwierciedlenie przez data point w raporcie jednostki jej spójności w koncentrowaniu się na kwestiach istotnych. Utrudnieniem bywa niestety przywiązanie do dotychczasowych schematów raportowania, obawy przed zmianą znanego na rynku formatu raportowania czy potrzeba reorganizacji wewnętrznych procesów.

Jakie wnioski EFRAG dotyczą podmiotów już raportujących według ESRS?

Są to przede wszystkim wnioski na temat roli współpracy między poszczególnymi działami organizacji i ich zorientowania w powiązaniach między istotnością, procesami firmy a raportowanymi danymi. Ważne wnioski dotyczą także zestandaryzowania procesów, wprowadzenia mechanizmów zapewniających jakość danych (podobnie jak w raportowaniu finansowym), żeby raporty były zarówno wiarygodne, jak i „audytowalne”. Większość, bo aż 85% firm uważa za konieczne zastosowanie narzędzi IT w transformacji ESG. Planują przeznaczenie funduszy na rozwój wiedzy i narzędzi IT wspierających raportowanie.

Co mówi raport EFRAG na temat audytu danych ESG?

Wskazania KEONA i wnioski EFRAG prezentują podobne stanowisko w kwestii wymagań wobec audytorów. Audytor ocenia, czy proces działania spółki raportującej umożliwia ujawnienie informacji istotnych z perspektywy ESRS i czy jej ujawnienia są odpowiedzią na ocenę ryzyka. Oznacza to zatem, że spółka powinna mieć system oceny ryzyka i kwestii istotnych, a ujawnienia są bezpośrednio związane z DMA. Audytor ocenia również, czy ujawnienia odzwierciedlają polityki, cele i plany jednostki. To z kolei dowodzi, że organizacja powinna wykazać, że takie polityki, cele i plany są zdefiniowane jako odpowiedź na kwestie istotne. Ponadto audytor weryfikuje, czy proces i metody działania jednostki są spójne z jej celami, więc oczekuje się, że procesy biznesowe, decyzje i ujawnienia będą zintegrowane z DMA i to w wymiarze systemowym.

A wskazówki EFRAG dla spółek raportujących za 2024 r.?

Jeśli chodzi o raportowanie, to najważniejszą kwestią jest przeprowadzenie badania podwójnej istotności. Sporządzając raport, zawsze trzeba brać pod uwagę, że ujawnienia są w bezpośrednim związku z odpowiedzą na zidentyfikowaną kwestię istotną. Przekaz powinien prezentować zatem, jakie polityki, działania i zasoby są określane, żeby realizować cele zrównoważonego rozwoju. Ujawnienia ilościowe bądź jakościowe wskaźników są miarą realizacji tych założeń.

Jeśli zaś chodzi o procesy, to istotne są m.in. kwestie rozpoczęcia integracji DMA z politykami i działaniami, zestandaryzowania schematów raportowania i zaprojektowania weryfikacji zapewniającej kontrolę jakości, stworzenia przekrojowego zespołu ESG, a także narzędzi IT wspierających zarówno sam proces, jak i raportowanie.